Geurt en Gijs van Setten komen uit een echte kwekersfamilie, al honderd jaar actief in het kweken van laanbomen op de Betuwse rivierklei. In 1996 richtten zij hun eigen bedrijf op: Boomkwekerij Letteland in Opheusden. Hun kwekerij teelt alle bomen op eigen wortel, via stek – dat is hoe een boom van nature groeit. In het TCO-gebied zijn ze de enigen die dit volledig zo doen.

Jarenlang hebben ze geënt en geoculeerd, zoals iedereen, maar liepen steeds vaker tegen onverenigbaarheid aan: bomen die na jaren alsnog afbraken. “Je stond te rooien en dacht: als hij maar niet breekt,” zegt Geurt. Het idee om te stekken lag er al, maar de stap zetten duurde even. Toen het in 2011 en 2012 slecht ging in de kweek, hebben ze besloten over te stappen op stek en te gaan doen waar ze achter stonden.

Terug naar de basis

Elke cultivar begint met een boom die iemand ergens ziet staan. Die boom stond op eigen wortel. Later is men gaan enten omdat dat sneller en goedkoper is. Letteland kiest bewust voor stek, zodat de boom op zijn eigen wortels staat. Gemeenten willen bomen die het op de lange termijn goed blijven doen. De vraag naar eigen-wortel materiaal groeit. Dit is hun manier van werken.

4,5 hectare, 140 cultivars

Het bedrijf is kleiner dan vroeger. Van 12 hectare terug naar 4,5 hectare, inclusief kas. Bewust kleiner, meer overzicht. Zaterdag wordt er niet gewerkt.
Ze telen ongeveer 140 cultivars, veel iepen. Gemeenten die kiezen voor gezonde, onderhoudsvriendelijke bomen komen bij Letteland uit. Ze hebben ook een eigen selectie: de ‘Settens Red Legend’, een rode iep die rood uitloopt waar andere iepen groen beginnen.

In de kas

Stekken starten in 6,5 liter sleuvenpotten in een Roll-air kas, waarvan het dak verder opengaat naarmate het warmer wordt. De potten staan op lavagrond, dat water vasthoudt en vol micro-organismen zit. Het water wordt opgevangen in een bassin en hergebruikt – daarin zwemmen koi karpers, die met hun uitwerpselen voor een lage voedingswaarde zorgen, waardoor kunstmest nauwelijks nodig is. Bestrijdingsmiddelen worden alleen gebruikt indien nodig en onkruid wordt mechanisch verwijderd. Rondom de percelen staat sudangras als groenbemester, en op het erf staat een bijenkast.

Betrokken bij onderzoek

Letteland levert stekjes voor CSI Trees, het onderzoek van Wageningen University & Research naar klimaatbestendige boomsoorten voor de stad. Boomsoorten worden getest op droogte, hittestress, zoutstress en wateroverlast, zodat gemeenten weten welke bomen over twintig of dertig jaar nog goed blijven staan.
Geurt: “We zijn eerst gevraagd om stekjes te leveren. Door onze manier van telen worden we nu ook betrokken bij de praktische kant van het onderzoek.”

Trendsetter

Vader gaf hen ooit mee: niet trendvolger zijn, maar trendsetter. En dat zit er nog steeds in.

Geurt en Gijs van Setten runnen Boomkwekerij Letteland in Opheusden. Meer informatie: www.letteland.nl